नयाँ दिल्ली: विश्वका विभिन्न भागहरू युद्ध र तनावमा अल्झिएको अवस्थामा भारतले विश्व शान्ति स्थापनामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ। लेखमा भारतको परम्परा सधैं शान्ति, सहअस्तित्व र सद्भावमा आधारित रहेको उल्लेख गरिएको छ।
स्वतन्त्रता आन्दोलनका समयमा लोकप्रिय गीत ‘विजयी विश्व तिरंगा प्यारा’ को सन्दर्भ दिँदै महात्मा गांधी ले ‘विजयी’ शब्दको सट्टा ‘प्रेमिक’ प्रयोग गर्न सुझाएको उल्लेख गरिएको छ। यसले भारतको सोच अरूमाथि विजय हासिल गर्ने होइन, प्रेम र शान्तिको मार्ग अपनाउने रहेको देखाउँछ।
लेखमा संसारमा भएका अधिकांश युद्ध विस्तारवाद र प्रभुत्व जमाउने मानसिकताका कारण भएको बताइएको छ। वैज्ञानिक अल्बर्ट आइंस्टाइन को भनाइ उद्धृत गर्दै तेस्रो विश्वयुद्धपछि मानवता फेरि आदिम अवस्थामा फर्कन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
पहिलो र दोस्रो विश्वयुद्धका कारण ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति भएको उल्लेख गर्दै शान्ति कायम गर्ने प्रयासहरू पूर्ण रूपमा सफल नभएको बताइएको छ। संयुक्त राष्ट्र स्थापना भए पनि यसले धेरै युद्धहरू रोक्न नसकेको आलोचना गरिएको छ।
रवाण्डा (१९९४) र बोस्निया (१९९५) का नरसंहारहरू रोक्न असफल भएको उदाहरण दिँदै अन्तर्राष्ट्रिय संरचनाको कमजोरी औंल्याइएको छ। साथै आज विश्वमा रहेका परमाणु हतियारहरू मानव अस्तित्वकै लागि खतरा बनेको पनि उल्लेख छ।
शान्तिका पक्षधरहरू जस्तै बर्ट्रान्ड रसेल र मार्टिन लुथर किङ जुनियर को सन्दर्भ दिँदै युद्धले विनाश मात्र ल्याउने र त्यही स्रोत विकासमा प्रयोग गर्न सकिने तर्क गरिएको छ।
अन्त्यमा, भारतले ‘विश्व गुरु’ को रूपमा अगाडि बढ्दै विश्व शान्तिका लागि सक्रिय भूमिका खेल्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइएको छ।