काठमाडौँ: नेकपा एमालेका अध्यक्ष एवं पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले भदौ २३ गतेको घटनामा सरकारले गोली चलाउने आदेश नदिएको बताएका छन्।

बुधबार सामाजिक सञ्जालमार्फत स्पष्टीकरण दिँदै उनले प्रधानमन्त्रीले आफ्नै नागरिकमाथि गोली चलाउने आदेश दिने अधिकार संविधानमा नभएको र आफूले त्यस्तो आदेश कहिल्यै नदिएको दाबी गरेका हुन्।

पछिल्लो समय भदौ २३ को घटनालाई लिएर आफूमाथि गलत प्रचार भइरहेको भन्दै ओलीले त्यसको प्रतिवाद गरे।

उनले भनेका छन्, ‘हाम्रो संविधानले कुनै पनि प्रधानमन्त्रीलाई आफ्नै नागरिकलाई गोली चलाउन आदेश दिन पाउने अधिकार दिएको छैन, र त्यस्तो आदेश मैले कहिल्यै दिएको पनि छैन।’

अध्यक्ष ओलीले घटनाको मुख्य कारण आन्दोलनमा भएको घुसपैठ रहेको जिकिर गरेका छन्। उनका अनुसार त्यस दिन माइतीघरमा भएको जेन-जीको प्रदर्शन बिहानसम्म शान्तिपूर्ण थियो र सरकारले पनि प्रशासनलाई सहज रहन निर्देशन दिएको थियो।

तर, दिउँसो १२ बजेपछि घुसपैठ गर्ने तत्वहरूले योजनाबद्ध रूपमा बालबालिका र स्कुल ड्रेसमा रहेका विद्यार्थीहरूलाई अघि सारेर निषेधित क्षेत्र तर्फ लगेको उनले बताएका छन्।

‘संसद भवनअघि आगो लगाउने प्रयास र विष्फोटक वस्तु प्रयोग भएपछि स्थितिलाई कानुनले आन्दोलन होइन, राज्यविरुद्धको हमला मान्छ,’ ओलीले लेखेका छन्, ‘संसद भवनभित्र सुरक्षा फौजमाथि प्रत्यक्ष आक्रमण भएपछि स्थिति नियन्त्रणमा लिन सुरक्षाकर्मीले कानुनअनुसार कदम चालेका हुन्, सरकारको आदेशमा होइन।’

संसारका जुनसुकै देशमा प्रमुख संवैधानिक अंगहरूको रक्षाका लागि सुरक्षाकर्मी चौबीसै घण्टा तयारी अवस्थामा रहने उल्लेख गर्दै ओलीले सुरक्षाकर्मीले सरकारको आदेश नभई कानुनको शपथ पालना गर्ने बताए।

‘यदि त्यस दिन सुरक्षाकर्मीले आफ्ना हतियार खोसिन दिएका भए वा संसद भवन जलेको भए अझ ठूलो मानवीय क्षति हुन सक्थ्यो,’ उनले प्रश्न गरेका छन्।

घटना लगत्तै आफूले पूर्व न्यायाधीशको नेतृत्वमा छानबिन आयोग गठन गरेको स्मरण गराउँदै उनले त्यो पीडा आजसम्म आफूसँगै रहेको उल्लेख गरे।

आफ्नो राजीनामापछि भदौ २४ गते सिंहदरबार, राष्ट्रपति भवन र सर्वोच्च अदालतलगायतका संरचना जलाइएको भन्दै उनले अराजकता फैलाउने समूहको उद्देश्य देशलाई हिंसामा धकेल्नु रहेको दाबी गरे।

अध्यक्ष ओलीले आफू जुनसुकै मञ्चमा उभिएर जवाफ दिन तयार रहेको बताउँदै सामाजिक सञ्जालका गलत प्रचारको पछि नलाग्न आग्रह गरेका छन्।

उनले प्रश्न गरेका छन्, ‘माइतीघरको शान्तिपूर्ण प्रदर्शनबाट ती युवाहरूलाई संसद भवनजस्तो कानुनले बल प्रयोग गर्नै पर्ने ठाउँतर्फ कसले, किन र कसरी लग्यो? यसको जवाफ खोज्नुहोला।’

यस्तो छ ओलीको स्ट्याटसः

प्रिय भाइबहिनीहरू!

केही दिनयता एउटा पक्षले भदौ २३ गतेको घटनाबारे गलत प्रचार फैलाइरहेको छ; मानौं प्रधानमन्त्रीले आफ्नै नागरिकमाथि गोली चलाउन आदेश दिएको हो भन्नेजस्तो। यो कुरा पूर्ण रूपमा निराधार छ। हाम्रो संविधानले कुनै पनि प्रधानमन्त्रीलाई आफ्नै नागरिकलाई गोली चलाउन आदेश दिन पाउने अधिकार दिएको छैन, र त्यस्तो आदेश मैले कहिल्यै दिएको पनि छैन र आदेश दिन सोच्न पनि सक्दिनँ।

त्यस दिनको दुःखद् घटनापछि मैले तत्काल पूर्व न्यायाधीशको नेतृत्वमा छानबिन आयोग बनाएको थिएँ। ज्यान गुमाउन बाध्य भएका १९ जना नानी-बाबुहरूप्रति मेराे गहिरो श्रद्धाञ्जली छ। त्यो पीडा आजसम्म पनि मसँगै छ।

सरकारले त्यतिबेला घुसपैठको सम्भावना भएकाले माइतीघरमा प्रदर्शन रोक्ने निर्णय लिएको थियो। तर जब युवाहरूले शान्तिपूर्ण सभाको अनुमति मागे, प्रशासनले सहजै अनुमति दियो। म स्वयंले पनि अघिल्लो दिन जेनजी सुझबुझ भएका हाम्रा युवाहरू अनुशासित र सचेत छन् भनेर सार्वजनिक रूपमा भनेको थिएँ। त्यसैले माइतीघरमा बिहान सुरू भएको जेनजी प्ररदर्शन शान्तिपूर्वक चल्यो न गोली चल्यो, न लाठी प्रहार भयो।

तर करिब १२ बजेतिर घुसपैठ गर्ने तत्वहरूले युवाहरूलाई घेरेर निषेधित क्षेत्रतर्फ लगिरहेका दृश्य सबैले देखेका छौँ। आयोजकहरूले बारम्बार घुसपैठ भएको जानकारी दिएर युवाहरूलाई घर फर्किन आग्रह पनि गरे। तर योजनाबद्ध रूपमा केही समूहले बालबालिका र स्कुल ड्रेसमा रहेका नानीबाबुलाई अगाडि राखेर संसद् भवनसम्म पुर्‍याउन खोजे। किनकि उनीहरूलाई थाहा थियो संसद् भवन आक्रमण हुनथाले सुरक्षा निकायले कानुन अनुसार बल प्रयोग गर्नैपर्छ।

संसद भवनअघि आगो लगाउने प्रयास र विष्फोटक वस्तु प्रयोग भएपछि स्थितिलाई कानुनले “आन्दोलन” होइन, “राज्यविरूद्धको हमला” मान्छ। संसद भवन भित्र सुरक्षा फौजमाथि प्रत्यक्ष आक्रमण भएपछि गोली चल्यो, र त्यसपछि २ घण्टासम्म भएका घटनाले हामी सबैलाई कहिल्यै नमेटिने घाउ दिएको छ।

यदि त्यस दिन सुरक्षाकर्मीले आफ्ना हतियार खोसिन दिएका भए? यदि संसद भवन जलेको भए? के त्यतिबेला पनि ज्यान जाने थिएन? विस्फोटक सामग्रीसहित आएका उनीहरू त्यसै फर्किन्थे? ती समूहहरूको उद्देश्य नै अराजकता फैलाएर देशलाई हिंसामा धकेल्ने थियो भन्ने कुरा पछिल्ला घटनाहरूले स्पष्ट देखाउँछ।

फेरि भाद्र २४ गतेको विध्वंशलाई हेर्छु, मेरो राजीनामापछि नै सिंहदरवार राष्ट्रपति भवन सर्वोच्च अदालत लगायत सबै धरोहरहरू जलाइएको हो।

भाइबहिनीहरूलाई थाहा छ – संसारको जुनसुकै देशका प्रमुख संवैधानिक अंगका कार्यालय रक्षाका लागि सुरक्षाकर्मीले चौबीसै घण्टा हतियार सहित कमब्याट पोजिसनमा उभिएको हुन्छ। उनीहरूले सरकारको आदेश होइन, कानुनको सपथ लिएका हुन्छन्। त्यस दिन पनि सरकारको आदेशमा गोली चलेको होइन, सरकारले आदेश दिएको पनि होइन।

म फेरि पनि स्पष्ट पार्न चाहन्छु –

तपाईंहरूको माइतीघरको शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा प्रहरीले कुनै बल प्रयोग गरेको थियो ? थिएन। वानेश्वरको निषेधित क्षेत्र तोडिँदासम्म कुनै गोली चलेको थियो ?थिएन।बालबालिकाहरूलाई घेरेर उनीहरूले यस्तो ठाउँमा पुर्‍याए, जहाँ कानुनले स्वतः गोली चलाउने आदेश दिन्छ।

म खुला रूपमा कुनै पनि मञ्चमा बसेर उत्तर दिन तयार छु। सामाजिक सञ्जालमा गरिएका गलत प्रचारमा नलाग्न सबै नागरिकलाई विनम्र आग्रह गर्छु। १९ जना नानीबाबुको मृत्युप्रति म अत्यन्त मर्माहत छु।
अन्त्यमा, एउटा आग्रह ग़र्न चाहन्छु

माइतीघरको शान्तिपूर्ण प्रदर्शनबाट ती युवाहरूलाई संसद भवनजस्तो कानुनले बल प्रयोग गर्नै पर्ने ठाउँतर्फ कसले, किन र कसरी लग्यो?
यो प्रश्नको पनि जवाफ खोज्नुहोला।