ज्येष्ठ नागरिकको भावनात्मक हेरचाह र सम्बन्ध सुदृढीकरणमा विशेष ध्यान

कोलकाता: विश्व मानसिक स्वास्थ्य दिवसको अवसरमा मणिपाल अस्पताल, ईएम बाइपासले ज्येष्ठ नागरिकहरूको भावनात्मक स्वास्थ्य, आन्तरिक शान्ति र अर्थपूर्ण सामाजिक सम्बन्धमा केन्द्रित एक विचारोत्तेजक अन्तरक्रियात्मक कार्यक्रम आयोजना गरेको छ।
यस सत्रको संयोजन मणिपाल अस्पताल मुकुन्दपुर क्लस्टरका कार्डियोभास्कुलर एन्ड थोरेसिक सर्जरी निर्देशक डा. कुनाल सरकार र मणिपाल अस्पताल ईएम बाइपासकी मनोवैज्ञानिक सोहिनी साहाले गर्नुभयो। कार्यक्रममा अन्य वरिष्ठ चिकित्सकहरूको पनि उपस्थिति थियो — डा. अबीर मुखर्जी (कन्सल्टेन्ट, साइकियाट्री, मणिपाल अस्पताल मुकुन्दपुर), डा. अरिजित दत्ता चौधरी (कन्सल्टेन्ट, साइकियाट्री, मणिपाल अस्पताल ईएम बाइपास) र डा. अनुत्तमा बनर्जी (कन्सल्टेन्ट, साइकोलोजिस्ट, मणिपाल अस्पताल ईएम बाइपास)।
कार्यक्रमको उद्देश्य ज्येष्ठ नागरिकहरूले सामना गर्ने मानसिक र भावनात्मक चुनौतीहरूलाई उजागर गर्नु र सहानुभूति, सजगता तथा सामाजिक सम्बन्धको महत्वबारे संवादलाई प्रोत्साहित गर्नु थियो।
यस अवसरमा डा. अबीर मुखर्जीले भन्नुभयो, “स्वास्थ्य सेवाको सुधार र आयु प्रत्याशा बढ्दै गएपछि भारतमा ज्येष्ठ नागरिकको जनसंख्या तीव्र गतिमा बढ्दैछ। यो प्रगतिको सकारात्मक संकेत हो, तर यससँगै नयाँ चुनौतीहरू पनि आएका छन्। डिप्रेशन, चिन्ता, डिमेन्सिया लगायतका मानसिक समस्या वृद्ध व्यक्तिहरूमा सामान्य भइरहेका छन्, जुन सामाजिक एक्लोपन, कलंक, सानो परिवार संरचना र आर्थिक निर्भरता कारण अझ जटिल बन्छ। समयमै पहिचान र हस्तक्षेप नहुनु, साथै पेशेवर सहयोगको कमीले अवस्था झन् बिगार्छ। समाजका रूपमा हामीले सहानुभूति, शीघ्र पहिचान र सहयोगको वातावरण निर्माण गर्नुपर्छ, ताकि हाम्रा ज्येष्ठ नागरिकले सम्मानित र भावनात्मक रूपमा स्वस्थ जीवन बिताउन सकून्।”
डा. अरिजित दत्ता चौधरीका अनुसार, “चिकित्साको प्रगतिले मानव जीवन प्रत्याशामा उल्लेखनीय वृद्धि भएको छ। तर यसको परिणामस्वरूप बुढ्यौलीसँग सम्बन्धित मानसिक स्वास्थ्य समस्या जस्तै डिमेन्सिया, डिप्रेशन र चिन्ता पनि बढ्दै गएका छन्। प्रारम्भिक निदान र उचित उपचार — चाहे औषधि वा मनोचिकित्सात्मक परामर्शद्वारा वृद्धहरूको जीवनस्तर सुधार गर्न अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ।”
डा. अनुत्तमा बनर्जीले भन्नुभयो, “बुढ्यौली कुनै रोग होइन, यो जीवनको स्वाभाविक र अपरिहार्य चरण हो। प्रत्येक व्यक्तिको अनुभव फरक हुन्छ। एक केयरगिभरका रूपमा हाम्रो कर्तव्य हो कि हामी सहयोगी वातावरण सिर्जना गरौँ, जसले ज्येष्ठ नागरिकलाई आत्मविश्वास र गरिमासहित यो परिवर्तन स्वीकार गर्न सहयोग पुर्‍याओस्। उनीहरूका स्वास्थ्य समस्या समाधान गर्दा संवेदनशीलता अपनाउनुपर्छ, अत्यधिक चिकित्सकीय दृष्टिकोण वा बालकझैँ व्यवहार गर्नु हुँदैन।”

कार्यक्रमकी सह–संयोजक सोहिनी साहाले भनिन्, “मानसिक स्वास्थ्य प्रत्येक व्यक्तिको मौलिक अधिकार हो। हाम्रा ज्येष्ठ नागरिकहरूले केवल हेरचाह र सहायता मात्र होइन, गरिमा र भावनात्मक सन्तुलन पनि पाउनुपर्छ। मानसिक स्वास्थ्यबारे संवादलाई कलंक र मौनताको सिमाबाट निकाल्दै सहानुभूति र समझदारीतर्फ लैजान आवश्यक छ। परिवार, समाज र समुदाय सबैले मिलेर यस्तो वातावरण बनाउनुपर्छ, जहाँ भावनात्मक संघर्षहरूलाई खुलेर स्वीकार र सम्बोधन गर्न सकियोस्। साँचो स्वास्थ्य भनेको केवल शारीरिक होइन, मानसिक सन्तुलन पनि हो — जब व्यक्ति आफूलाई मूल्यवान्, सुनेको र जोडिएको महसुस गर्छ।”