जटिल मूत्ररोग भएका ३ बिरामीको सफल उपचार

कोलकाता: फोर्टिस हॉस्पिटल एंड किडनी इंस्टीट्यूट, कोलकाताले उन्नत रोबोटिक तथा दूरसञ्चारमार्फत गरिने शल्यसेवाको क्षेत्रमा महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल गरेको छ। अस्पतालले पूर्वी भारतकै पहिलो रोबोट–सहायतायुक्त टेली सर्जरी सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्दै उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरेको हो। यी प्रक्रियाहरू अत्याधुनिक एसएसआई मान्त्रा–३ रोबोट–सहायतायुक्त शल्य प्रणाली र उच्च गतिको समर्पित पाँचजी इन्टरनेट जडानमार्फत सम्पन्न गरिएका थिए, जहाँ मुख्य शल्यचिकित्सक करिब १,५०० किलोमिटर टाढा रहेका थिए।
यी शल्यक्रियाहरू कोलकाता र फरीदाबादसहित तीन स्थानबीच सञ्चालन गरिएका थिए। टेली सर्जरी प्रणालीमार्फत रोबोटिक विधिबाट शल्यक्रिया सम्पन्न गरिएको थियो, जसमा चिकित्सकहरू नयाँ दिल्ली र कोलकाताबाट सञ्चालन गरिरहेका थिए।
यी प्रक्रियाको नेतृत्व फोर्टिस अस्पताल तथा मिर्गौला संस्थान, कोलकाताका मूत्ररोग तथा मूत्र–क्यान्सर विभागका निर्देशक डा. आर. के. गोपाला कृष्णा र मूत्ररोग विभागका निर्देशक डा. श्रीनिवास नारायणले गरेका थिए। यी तीन जटिल शल्यक्रियाले भारतमा रोबोटिक प्रविधिको उच्च सटीकता र दूरशल्य प्रणालीको चिकित्सकीय विश्वसनीयता प्रदर्शन गरेको छ। साथै यस उपलब्धिले देशको डिजिटल स्वास्थ्य संरचनाको मजबुतीलाई पनि उजागर गरेको छ र भौगोलिक दूरीका बाबजुद विशेषज्ञ शल्यसेवा उपलब्ध गराउने नयाँ सम्भावनाहरू खोलेको छ।
पहिलो बिरामी:
पहिलो मामला कोलकाताकी मध्यम उमेरकी एक महिलासँग सम्बन्धित थियो, जसको प्रमुख रक्तनली र महत्वपूर्ण अङ्ग नजिकै ठूलो अधिवृक्क ग्रन्थिको ट्युमर रहेको थियो। उक्त ट्युमरलाई दूरनियन्त्रित रोबोटिक शल्यक्रियामार्फत अत्यन्त सटीकताका साथ हटाइएको थियो।
दोस्रो प्रक्रिया:
दोस्रो शल्यक्रिया एक युवतीमा गरिएको थियो, जसलाई पेल्भिक–युरेटरिक सङ्गम अवरोध नामक जन्मजात समस्याको निदान गरिएको थियो। यस अवस्थामा मिर्गौलाबाट मूत्र बाहिर निस्कने प्रक्रियामा अवरोध हुन्छ। चिकित्सक टोलीले उन्नत पुनर्निर्माण शल्यक्रिया पाइलोप्लास्टी सम्पन्न गरेको थियो, जसमा अत्यन्त सूक्ष्म टाँका र उच्च सटीकताको आवश्यकता पर्छ, यद्यपि शल्यक्रिया टाढाबाट सञ्चालन गरिएको थियो।
यी दुवै बिरामी कोलकातामा रहेका थिए भने चिकित्सकहरू दिल्लीमा थिए। बिरामीहरू पहिलेदेखि नै स्वास्थ्य समस्यासँग जुधिरहेका थिए, र उनीहरूको अवस्था बिग्रँदै गएकाले उपचारका लागि दिल्लीसम्म लामो यात्रा गर्नु चिकित्सकीय दृष्टिले उपयुक्त मानिएको थिएन।
तेस्रो मामला:
तेस्रो घटनामा फरीदाबादका ७० वर्षीय एक पुरुषमा ९ सेन्टिमिटरको क्यान्सरग्रस्त मिर्गौला ट्युमर पत्ता लागेको थियो र उनी यात्रा गर्न असमर्थ थिए। भर्चुअल मूल्याङ्कनपछि उनको दूरनियन्त्रित रोबोटिक आंशिक मिर्गौला शल्यक्रिया सम्पन्न गरिएको थियो। यस प्रक्रियामा बाँकी मिर्गौलालाई सुरक्षित राख्दै ट्युमर हटाइएको थियो।
मिर्गौलालाई स्थायी क्षतिबाट जोगाउन ३० मिनेटको क्ल्याम्प समयसीमाभित्र शल्य टोलीले ट्युमर हटाउने र पुनर्निर्माणको प्रक्रिया केवल २२ मिनेटमै सम्पन्न गरेको थियो। बिरामीलाई रगत चढाउन आवश्यक परेन, उनलाई सफलतापूर्वक श्वास उपकरणबाट मुक्त गरियो र उनी राम्रोसँग स्वास्थ्य लाभ गरिरहेका छन्। अनुमान गरिएअनुसार उनलाई २–३ दिनभित्र अस्पतालबाट बिदा दिइनेछ। यो भारतमा यस आकारको ट्युमरका लागि गरिएका अत्यन्त जटिल टेली–रोबोटिक आंशिक मिर्गौला शल्यक्रियामध्ये प्रारम्भिक उदाहरणमध्ये एक हो।
सफल परिणाम:
तीनवटै शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न भएका छन् र शल्यक्रियापछि बिरामीहरूको स्वास्थ्य सुधार पनि सहज रूपमा भइरहेको छ। बिरामीहरूले न्यूनतम चिरा रोबोटिक शल्यक्रियाका लाभ प्राप्त गरेका छन्, जसमा कम पीडा, न्यून रक्तस्राव, छिटो स्वास्थ्य सुधार र अस्पतालमा कम समय बस्नुपर्ने जस्ता फाइदा समावेश छन्। यो उपलब्धि आधुनिक स्वास्थ्य सेवामा महत्वपूर्ण परिवर्तनकारी कदमका रूपमा लिइएको छ र पूर्वी भारतमा यस स्तरको पहिलो सफल टेली सर्जरीको प्रतीक बनेको छ।
चिकित्सकहरूको भनाइ:
यस विषयमा जानकारी दिँदै डा. आर. के. गोपाला कृष्णाले भने, “टेली सर्जरीले शल्यचिकित्सकलाई रोबोट–सहायतायुक्त प्रणाली, उच्च गतिको जडान र वास्तविक समयको त्रिआयामिक प्रतिमाको सहायताले टाढाबाट शल्यक्रिया गर्न अनुमति दिन्छ। यसले भौगोलिक अवरोध हटाउँछ, बिरामीलाई यात्रा गर्नुपर्ने आवश्यकता घटाउँछ, सङ्क्रमणको जोखिम कम गर्छ, शल्यक्रियाको सटीकता बढाउँछ र बिरामी छिटो निको हुन्छन्। साथै यस प्रविधिले विशेषज्ञ शल्यचिकित्सकको अभाव कम गर्न र समयमै उच्चस्तरीय शल्यसेवा उपलब्ध गराउन मद्दत गर्दछ।”
त्यसैगरी डा. श्रीनिवास नारायणले भने, “रोबोटिक टेली सर्जरी अब भविष्यको अवधारणा मात्र होइन, यो चिकित्सकीय रूपमा विश्वसनीय र बिरामीका लागि सुरक्षित वास्तविकता बनिसकेको छ। करिब १,५०० किलोमिटर टाढाबाट जटिल शल्यक्रिया गर्नु उन्नत प्रविधि, उच्च सटीकता, समन्वय र स्थलमा रहेका तथा टाढाबाट काम गर्ने टोलीबीच गहिरो विश्वासको आवश्यकता पर्छ। यी शल्यक्रियाको सफलताले अब विश्वस्तरीय शल्यसेवाका लागि दूरी कुनै बाधा होइन भन्ने प्रमाणित गरेको छ।”
फोर्टिस स्वास्थ्य सेवाकी कार्यकारी उपाध्यक्ष तथा रणनीति प्रमुख ऋचा एस देबगुप्ताले भनिन्,“पूर्वी भारतमा सम्पन्न पहिलो रोबोटिक टेली सर्जरी यस क्षेत्रको स्वास्थ्य सेवाका लागि ऐतिहासिक क्षण हो। उन्नत रोबोटिक प्रणाली र अत्यन्त दक्ष चिकित्सकीय टोलीको संयोजनमार्फत हामी अझ सुरक्षित, अझ सटीक र पहुँचयोग्य शल्यसेवा सुनिश्चित गरिरहेका छौँ। यो उपलब्धिले लामो दूरीको यात्राको बोझ बिना नै उन्नत र सुलभ स्वास्थ्य सेवा उपलब्ध गराउने हाम्रो दृष्टिलाई अझ मजबुत बनाएको छ।”