पर्याप्त र गुणस्तरीय निद्रा नलिँदा मानव स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पर्ने विज्ञहरूले बताएका छन्। निद्राको कमीले मधुमेह, मुटु रोग, मोटोपना तथा मानसिक समस्याको जोखिम बढाउने देखिएको छ।
विशेषज्ञका अनुसार वयस्क व्यक्तिले दैनिक कम्तीमा ७–८ घण्टा गुणस्तरीय निद्रा लिनु आवश्यक हुन्छ। निद्राको समयमा शरीरले आफूलाई मर्मत (रिपेयर) गर्ने र मस्तिष्कले दिनभरका सूचनाहरू प्रशोधन गर्ने काम गर्छ।
मुटुको स्वास्थ्यमा असर:
कम निद्राले रक्तचाप बढाउने र दीर्घकालमा मुटुरोग तथा स्ट्रोकको जोखिम बढाउने गर्छ। साथै, तनाव हर्मोन (कर्टिसोल) बढ्दा शरीरमा सूजन र धमनीमा अवरोध हुने सम्भावना पनि बढ्छ।
मधुमेह र मोटोपनाको जोखिम:
निद्राको कमीले इन्सुलिन सन्तुलन बिगार्छ, जसले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न कठिन बनाउँछ। साथै भोक नियन्त्रण गर्ने हर्मोनमा असर पर्दा मोटोपना बढ्ने जोखिम पनि उच्च हुन्छ।
मानसिक स्वास्थ्यमा प्रभाव:
पर्याप्त निद्रा नहुँदा चिडचिडापन, रिस, ध्यान केन्द्रित गर्न कठिनाइ र स्मरणशक्ति कमजोर हुने जस्ता समस्या देखिन्छन्। लामो समयसम्म निद्राको कमी भए चिन्ता (एंग्जायटी) र अवसाद (डिप्रेसन) जस्ता मानसिक समस्या बढ्न सक्छन्।
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा कमी
राम्रो निद्राले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउँछ। तर पर्याप्त निद्रा नहुँदा संक्रमणसँग लड्ने क्षमता घट्छ र बारम्बार बिरामी हुने जोखिम बढ्छ।
राम्रो निद्राका लागि अपनाउने उपायहरू:
दैनिक एउटै समयमा सुत्ने र उठ्ने बानी बसाल्ने
सुत्नुअघि मोबाइल वा स्क्रिन प्रयोग नगर्ने
बेलुका चिया–कफी सेवन नगर्ने
शान्त र आरामदायक वातावरणमा सुत्ने
निद्राको महत्व
स्वस्थ जीवनका लागि सन्तुलित आहार र नियमित व्यायामसँगै पर्याप्त निद्रा पनि उत्तिकै आवश्यक मानिन्छ। निद्रालाई बेवास्ता गर्दा दीर्घकालमा शारीरिक र मानसिक दुवै स्वास्थ्यमा नकारात्मक असर पर्न सक्छ।