नयाँ दिल्ली: राष्ट्रिय भुक्तानी निगम, भारतीय बैंक सङ्घ तथा दीनदयाल अन्त्योदय योजना–राष्ट्रिय ग्रामीण आजीविका मिशनसँगको सहकार्यमा यो परियोजना सानो परिमाणका समावेशी डिजिटल ऋणहरूको राष्ट्रव्यापी विस्तारका लागि एक क्रमिक नमुना साबित हुने अपेक्षा गरिएको छ।
भारतको अन्तर्राष्ट्रिय बैंक, बैंक अफ बडौदाले घोषणा गरेको छ कि बैंकद्वारा प्रमाणित प्रधानमन्त्री जनधन योजनाका खाताधारक महिला स्वयं सहायता समूह (एसएचजी) का सदस्यहरूका लागि एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणालीमा ऋण सीमाअन्तर्गत ओभरड्राफ्ट (ओडी) सुविधा सुरु गरिएको छ। यस डिजिटल ऋण पहललाई कार्यान्वयन गर्ने देशकै पहिलो बैंकका रूपमा बैंक अफ बडौदा स्थापित भएको छ। यस पहलअन्तर्गत ₹५,००० सम्मको ओभरड्राफ्ट सुविधामा अवरोधरहित डिजिटल पहुँच उपलब्ध गराइँदैछ, जसले वित्तीय समावेशनलाई तीव्र बनाउने तथा महिलाको नेतृत्वमा हुने आर्थिक सशक्तीकरणलाई अझ मजबुत बनाउने विश्वास गरिएको छ।
महिला एसएचजी सदस्यहरूका लागि एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणालीमा ऋण सीमा सक्रिय गर्ने यस परियोजनाको शुभारम्भ केन्द्रीय कृषि तथा किसान कल्याण मन्त्री एवं ग्रामीण विकास मन्त्री शिवराज सिंह चौहानले हैदराबादमा आयोजित ग्रामीण विकास कार्यक्रमअन्तर्गत २५औँ केन्द्रीय स्तरीय समन्वय समितिको बैठकमा गरेका थिए।
राष्ट्रिय भुक्तानी निगम, भारतीय बैंक सङ्घ तथा दीनदयाल अन्त्योदय योजना–राष्ट्रिय ग्रामीण आजीविका मिशनको सहकार्यमा सुरु गरिएको यस सुविधाले एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणालीमार्फत ऋण सीमाको एकीकरणद्वारा डिजिटल ऋण उपलब्ध गराउँछ। योग्य सदस्यहरूले आफ्नो ओभरड्राफ्ट रकम डिजिटल माध्यमबाट प्रयोग तथा भुक्तानी गर्न सक्नेछन्। उनीहरूले व्यापारिक द्रुत संकेतमार्फत ओडी ऋण सीमाबाट भुक्तानी गर्न तथा बाँकी रकम र कारोबारको विवरण हेर्नका लागि कुनै पनि एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणाली सक्षम अनुप्रयोगमार्फत आफ्नो एसएचजी सदस्य ओडी खातालाई जोड्न सक्नेछन्, जसका कारण बैंक शाखा धाउनुपर्ने आवश्यकता रहनेछैन।
यस अवसरमा बैंक अफ बडौदाका कार्यकारी निर्देशक सञ्जय मुदालियरले भने, “महिला एसएचजी सदस्यहरूका लागि एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणालीमा ऋण सीमाअन्तर्गत ओभरड्राफ्ट सुविधा उपलब्ध गराउने अग्रणी संस्था बन्न पाउँदा बैंक अफ बडौदालाई गर्व लागेको छ। यो डिजिटल वित्तीय समावेशनको क्षेत्रमा एउटा रूपान्तरणकारी माइलस्टोन हो। राष्ट्रिय भुक्तानी निगम, भारतीय बैंक सङ्घ तथा दीनदयाल अन्त्योदय योजना–राष्ट्रिय ग्रामीण आजीविका मिशनसँगको सहकार्यमा यो पहलले आधारभूत तहका महिला उद्यमीहरूलाई औपचारिक ऋणमा सहज र पारदर्शी पहुँच प्रदान गर्दै सशक्त बनाइरहेको छ। यसले सानो परिमाणका ऋणका लागि क्रमिक संरचना तयार गर्दै देशभर महिलाको नेतृत्वमा हुने आर्थिक विकासलाई बलियो बनाइरहेको छ।
यस पहलका बारेमा राष्ट्रिय भुक्तानी निगमकी कार्यकारी निर्देशक (विकास) सोहिनी राजोलाले भनिन्, “राष्ट्रिय भुक्तानी निगमले एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणालीको स्वीकार्यता बढाउँदै भारतभर वित्तीय सेवामा पहुँच विस्तार गर्न प्रतिबद्ध रहेको छ। बैंक अफ बडौदाले महिला एसएचजी सदस्यहरूका लागि एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणालीमार्फत ओडी सुविधाअन्तर्गत ऋण सीमा सुरु गर्नु औपचारिक ऋणमा सहज र पारदर्शी पहुँच सुनिश्चित गर्ने दिशामा महत्त्वपूर्ण कदम हो। यस पहलले महिलाहरूलाई आर्थिक रूपमा सशक्त बनाउनेछ, थप वित्तीय विकल्प उपलब्ध गराउनेछ र भारतको समावेशी डिजिटल अर्थतन्त्रको विकासमा योगदान पुर्‍याउनेछ।
एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणाली–ओडी सुविधाअन्तर्गत ऋण सीमाका मुख्य लाभहरू:

• छनोट गरिएका लाभार्थीहरूका लागि डिजिटल ऋणमा पहुँच: महिला एसएचजी सदस्यहरूले कुनै पनि एकीकृत त्वरित भुक्तानी प्रणाली सक्षम अनुप्रयोगमार्फत ₹५,००० सम्मको ओभरड्राफ्ट सुविधामा सहज डिजिटल पहुँच प्राप्त गर्नेछन्।
• सशक्तीकरण तथा समावेशन: ग्रामीण महिलाको वित्तीय सशक्तीकरण, समावेशन र आत्मनिर्भरता प्रवर्द्धन गर्छ।
• ऋण इतिहास निर्माण: औपचारिक ऋण अभिलेख तयार गरी भविष्यमा एसएचजी महिलाहरूलाई ठूलो परिमाणको ऋण प्राप्त गर्न योग्य बनाउँछ।
• पारदर्शिता तथा निगरानी: रकम स्थानान्तरण, प्रयोग र भुक्तानीको पूर्ण निगरानी सुनिश्चित गर्छ।
• विस्तारयोग्यता: यस्तो संरचना तयार गर्छ जसलाई देशभर समावेशी वित्तीय उत्पादन तथा सानो परिमाणका ऋण पहलहरूमा लागू गर्न सकिन्छ।
• सरकारी प्राथमिकतामा सहयोग: यो पहल दीनदयाल अन्त्योदय योजना–राष्ट्रिय ग्रामीण आजीविका मिशन, प्रधानमन्त्री जनधन योजना तथा डिजिटल भारत अभियानसँग अनुरूप छ।