नयाँ दिल्ली: भारत-पाकिस्तान सम्बन्धको इतिहासमा २१ फेब्रुअरीको विशेष महत्व छ। सन् १९९९ मा यही दिन तत्कालीन प्रधानमन्त्री अटल बिहारी बाजपेयी र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री नवाज सरिफ बीच ‘लाहोर घोषणा’ नामक ऐतिहासिक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरिएको थियो। लाहोरमा न्यानो स्वागतका बीच वाजपेयीले भनेका थिए, “म मेरा सहनागरिक भारतीयहरूको शुभेच्छा र आशा बोकेर आएको छु, जो पाकिस्तानसँग दिगो शान्ति र सौहार्द चाहन्छन्। मलाई थाहा छ, यो दक्षिण एशियाको इतिहासमा एक महत्वपूर्ण क्षण हो र हामी यस चुनौतीको सफलतापूर्वक सामना गर्न सक्षम हुनेछौँ भन्ने विश्वास लिएको छु।” दुवै प्रधानमन्त्रीबीचको वार्तापछि लाहोर घोषणापत्रमा हस्ताक्षर सम्पन्न भएको थियो।
२१ फेब्रुअरीसँग सम्बन्धित अर्को ऐतिहासिक प्रसंग कुम्भ मेलासँग पनि जोडिएको छ। हाम्रो देशमा धर्म र आस्थाको विशेष स्थान रहेको छ। कुम्भको आयोजना आस्थाको विशाल अभिव्यक्ति हो। प्रत्येक १२ वर्षमा आयोजना हुने महाकुम्भ विश्वकै सबैभन्दा ठूलो मानव समागमका रूपमा परिचित छ। भारतको कुम्भ मेलालाई युनेस्कोले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो शान्तिपूर्ण मानव समागमका रूपमा मान्यता दिएको छ। सन् २००१ मा यस शताब्दीको पहिलो महाकुम्भ आयोजना भएको थियो र २१ फेब्रुअरीका दिन महाशिवरात्रिको अवसरमा यसको समापन भएको थियो।
देश–विदेशको इतिहासमा २१ फेब्रुअरीका अन्य महत्वपूर्ण घटनाहरू यसप्रकार छन्:

• १९४८: स्वतन्त्र भारतको संविधानको मस्यौदा राष्ट्रपतिसमक्ष प्रस्तुत गरियो।
• १९६५: विवादास्पद अश्वेत राष्ट्रवादी नेता मालकोल्म एक्स को संयुक्त राज्य अमेरिकामा हत्या गरियो। न्यूयोर्कमा उनका करिब ४०० समर्थकहरूको उपस्थितिमा उनलाई गोली प्रहार गरी मारिएको थियो। यस घटनामा ‘नेशन अफ इस्लाम’ नामक संगठनको संलग्नताको आशंका गरिएको थियो।
• १९७२: संयुक्त राज्य अमेरिकाका तत्कालीन राष्ट्रपति रिचार्ड निक्सोनले चीन भ्रमण गरी दुई देशबीच २१ वर्षदेखि रहेको कूटनीतिक दूरीको अन्त्य गरे।
• १९९६: हबल स्पेस टेलोस्कोपले पठाएका तस्बिरहरूको आधारमा कृष्णविवर (ब्ल्याक होल) को अस्तित्वबारे विश्वसनीय पुष्टि प्राप्त भयो।
• १९९९: २१ फेब्रुअरीलाई अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसका रूपमा घोषणा गरियो।
• १९९९: अटल बिहारी बाजपेयी र नवाज सरिफ बीच लाहोर घोषणापत्रमा हस्ताक्षर सम्पन्न भयो।
• २००१: सहस्राब्दीको पहिलो महाकुम्भको समापन भयो।
• २००४: भारतकी टेनिस खेलाडी सानिया मिर्जाले एक अन्तर्राष्ट्रिय महिला टेनिस प्रतियोगितामा उपाधि जितेर ऐतिहासिक सफलता हासिल गरिन्। यो उपलब्धि हासिल गर्ने उनी पहिलो भारतीय महिला खेलाडी बनिन्।
• २०१३: हैदरावादमा भएको श्रृंखलाबद्ध बम विस्फोटमा १७ जनाको ज्यान गयो र सयौँ घाइते भए।
• २०२४: भारतका प्रख्यात विधिवेत्ता तथा सर्वोच्च अदालतका वरिष्ठ अधिवक्ता फालि एस. नरिमनको निधन भयो।