नयाँ दिल्ली: सन् १७८० मा भारतको पहिलो अङ्ग्रेजी समाचारपत्र ‘हिक्की’स बेङ्गल गेजेट’ कोलकाताबाट प्रकाशित भयो। यसलाई कहिलेकाहीँ ‘हिक्की गेजेट’, ‘बेङ्गल गेजेट’ वा ‘कलकत्ता जनरल एडभरटाइजर’ पनि भनिन्थ्यो। यस समाचारपत्रका सम्पादक जेम्स अगस्टस हिक्की थिए।
हिक्कीको यस प्रकाशनले त्यस समय भारतीय समाज र ब्रिटिश प्रशासनबीच नयाँ जानकारी प्रवाह गर्ने बाटो खोल्यो। प्रशासनिक सूचनाहरू, व्यापारिक समाचार र स्थानीय घटनाका साथै राजनीतिक टिप्पणीहरूका लागि पनि यो पत्रिका परिचित थियो। स्वतन्त्र र आलोचनात्मक पत्रकारिताको आधार स्थापना गरेकै कारण हिक्की तत्कालीन अधिकारीहरूको आलोचनाको केन्द्रमा पनि परे।
यसरी ‘हिक्की’स बेङ्गल गेजेट’ केवल भारतको पहिलो अङ्ग्रेजी समाचारपत्र मात्र नभई भारतीय प्रेस र पत्रकारिताको इतिहासमा एक महत्वपूर्ण माइलस्टोन बनेको छ। यसले भावी पुस्ताका लागि स्वतन्त्र समाचार लेखनको मार्ग प्रशस्त गर्‍यो।
महत्वपूर्ण घटनाक्रम~
१५२८ – मुगल साम्राज्यका संस्थापक बाबरले मेवाडका राजा राणा साँगालाई पराजित गरी चन्देरी किल्ला कब्जा गरे।
१६७६ – थियोडोर तृतीय रूसका जार बने।
१७८० – भारतको पहिलो अङ्ग्रेजी समाचारपत्र ‘हिक्की’स बेङ्गल गेजेट’ प्रकाशित भयो; सम्पादक जेम्स अगस्टस हिक्की थिए।
१८८९ – अष्ट्रिया–हंगेरीका युवराज आर्कड्युक रुडोल्फले आफ्नी प्रेमिकाको हत्या गरेपछि आत्महत्या गरे।
१९१६ – प्रथम विश्वयुद्धमा जर्मनीले पहिलो पटक फ्रान्समाथि आक्रमण गर्‍यो।
१९१९ – चेक सेनाले ग्यालिसियामा पोल्यान्डको सेनालाई पराजित गर्‍यो।
१९३१ – महात्मा गान्धी दोस्रो गोलमेच सम्मेलनका प्रतिनिधिका रूपमा इङ्ग्ल्यान्डतर्फ प्रस्थान गरे।
१९३९ – रामकृष्ण मिशन सांस्कृतिक संस्थानको स्थापना भयो।
१९४२ – जर्मनी र इटालीका सेनाले लिबियाको बेन्गाजी कब्जा गरे।
१९४७ – अमेरिकाले चीनमा मध्यस्थको भूमिका त्याग्यो।
१९४९ – बेलायतले इजरायललाई मान्यता दियो।
१९५३ – सङ्गीत नाटक अकादेमीको स्थापना भयो।
१९५५ – भारतीय श्रमिक किसान पार्टीको स्थापना भयो।
१९६३ – फ्रान्सको भिटोका कारण युरोपेली साझा बजारमा बेलायत प्रवेश गर्न सकेन।
१९७३ – युरोपमा सैनिक शक्ति कटौतीबारे छलफल गर्न अमेरिका, सोभियत संघ र १७ देशको भियन्नामा बैठक भयो।
१९७६ – सोभियत संघ अङ्गोलामा राजनीतिक सम्झौताका लागि सहमत भयो।
१९७९ – भारतको पहिलो जम्बो रेल (दुई इन्जिन भएको) तमिलनाडु एक्सप्रेस नयाँ दिल्ली स्टेशनबाट चेन्नईतर्फ प्रस्थान गर्‍यो।
१९८६ – अमेरिकी अन्तरिक्ष यान ‘च्यालेन्जर’ दुर्घटनाग्रस्त भयो; यसमा सवार सबै ७ अन्तरिक्ष यात्रीको मृत्यु भयो।
१९८९ – लेबनानमा संघर्ष रोक्न सिरिया र इरानबीच सम्झौता भयो।
१९९० – पूर्वी जर्मनीका सत्ताच्युत कम्युनिस्ट नेता एरिक होनेकर पक्राउ परे।
१९९२ – भारत आसियानको क्षेत्रीय साझेदार बन्यो।
१९९३ – क्रिकेटर विनोद कांबलीले टेस्ट क्रिकेटमा पदार्पण गरे।
१९९४ – भारत सरकारले ‘एयर कर्पोरेसन ऐन, १९५३’ रद्द गर्‍यो।
१९९६ – फ्रान्सका राष्ट्रपति ज्याक शिराकले भविष्यमा आणविक परीक्षण रोक्ने घोषणा गरे।
२००२ – श्रीनगरमा दुई उग्रवादी मारिए।
२००३ – इजरायलको आम चुनावमा प्रधानमन्त्री एरियल श्यारोनको लिकुड पार्टी विजयी भयो।
२००३ – हिमाचल प्रदेश विधानसभाको विघटन गरियो।
२००५ – नक्सलवादीहरूले गयामा भाजपा का पूर्व अध्यक्ष वेंकैया नायडुको हेलिकप्टरमाथि आक्रमण गरे; उनी सकुशल रहे।
२००५ – सेरेना विलियम्सले अष्ट्रेलियन ओपनको महिला उपाधि जितिन्।
२००७ – अभिनेत्री शिल्पा शेट्टी लन्डनको च्यानल–४ को रियालिटी शो ‘बिग ब्रदर’ की च्याम्पियन बनिन्।
२००८ – लोकसभा सभामुख सोमनाथ चटर्जीले तीन सांसद—रमाकान्त यादव, भालचन्द्र र अखलास्क—को सदस्यता रद्द गरे।
२००८ – अष्ट्रियाले इराकबाट आफ्ना सेना फिर्ता लिने घोषणा गर्‍यो।
२००९ – फिडेलिटीले सत्यम कम्प्युटर्सका २.५% सेयर खरिद गर्‍यो; कास्टेलिनो यूबी समूह स्पोर्ट्स मार्केटिङका सीईओ बने।
२०१० – भारत–रूस संयुक्त परियोजनाअन्तर्गत निर्माण गरिएको पाँचौँ पुस्ताको युद्धक विमानले रूसको सुदूर पूर्वी क्षेत्रमा पहिलो पटक सफल परीक्षण उडान गर्‍यो।
जन्म~
१८९६ – स्वामी प्रणबानन्द महाराज, भारत सेवा आश्रम संघका संस्थापक।
१९०४ – योगेन्द्र नाथ मण्डल, पाकिस्तानका पहिलो कानुन मन्त्री।
१९१२ – अजित नाथ राय, भारतका भूतपूर्व १४औँ प्रधान न्यायाधीश।
१९२० – बलन्तरपु रजनीकान्त राव, तेलुगु भाषाका भारतीय लेखक, सङ्गीतकार र कवि।
१९६१ – सञ्जीव गोयन्का, आरपी–सञ्जीव गोयन्का समूहका अध्यक्ष।
१९६२ – गौरी लंकेश, पत्रकार तथा सामाजिक कार्यकर्ता।
१९७० – राज्यवर्धन सिंह राठौर, ख्यातिप्राप्त भारतीय निशानेबाज तथा एथेन्स ओलम्पिक २००४ का रजत पदक विजेता।
निधन~
१५९७ – महाराणा प्रताप, उदयपुरका मेवाड क्षेत्रका शिसोदिया राजवंशका राजा।
१९८३ – पीलु मोदी, स्वतन्त्र पार्टीका प्रमुख नेता तथा उदार आर्थिक नीतिका समर्थक।
२००२ – सरला ग्रेवाल, भारतकी दोस्रो महिला आईएएस अधिकारी तथा मध्य प्रदेशकी भूतपूर्व राज्यपाल।
२०१० – राम निवास मिर्धा, भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञ।
२०१८ – मोहम्मद अल्वी, प्रसिद्ध उर्दू शायर तथा साहित्यकार।
२०१९ – जर्ज फर्नान्डिस, पूर्व ट्रेड युनियन नेता, राजनीतिज्ञ, पत्रकार तथा भारतका रक्षामन्त्री।
२०२१ – अरविन्द जोशी, प्रख्यात भारतीय अभिनेता।
२०२२ – बाबा इकबाल सिंह, किङ्गरा सिख समुदायका भारतीय सामाजिक–आध्यात्मिक नेता।