नयाँ दिल्ली: आजको दिन विज्ञान र ज्ञानको इतिहासमा विशेष महत्व राख्दछ। सन् १८८० मा महान आविष्कारक थोमस अल्वा एडिसनले विद्युत्‌द्वारा चल्ने बल्बको पेटेन्ट प्राप्त गरे। यो आविष्कार आधुनिक सभ्यताको विकासमा युगान्तकारी माइलस्टोन सावित भयो, जसले मानव जीवनलाई अन्धकारबाट उज्यालोतर्फ अग्रसर गर्‍यो र औद्योगिक क्रान्तिलाई नयाँ गति दियो।
यसका केही वर्षपछि, सन् १८८८ मा ज्ञान र अन्वेषणको क्षेत्रमा अर्को ऐतिहासिक पहल गरियो, जब वासिङ्टन डी.सी.मा नेशनल जियोग्राफिक सोसाइटी स्थापना गरियो। यस संस्थाले भूगोल, विज्ञान, प्रकृति, इतिहास र संस्कृतिसँग सम्बन्धित विश्वव्यापी ज्ञान सर्वसाधारणसम्म पुर्‍याउन महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको छ। यी दुवै घटनाले विज्ञान, शिक्षा र मानव जिज्ञासालाई नयाँ दिशा दिएका छन्, जसको प्रभाव आज पनि विश्वभर देख्न सकिन्छ।
महत्वपूर्ण घटनाक्रम ~
१८२३ – अमेरिकी राष्ट्रपति जेम्स मोनरोले दक्षिण अमेरिकाका लागि पहिलो राजदूत नियुक्त गरे।
१८८० – थोमस अल्वा एडिसनले विद्युत्‌चालित बल्बको पेटेन्ट प्राप्त गरे।
१८८८ – वासिङ्टनमा नेशनल जियोग्राफिक सोसाइटी स्थापना गरियो।
१८९१ – पेन्सिल्भेनियाको माउन्ट प्लेजेन्टमा खानी विस्फोट हुँदा १०९ जनाको मृत्यु।
१९०५ – मोरिस रुभिएरले फ्रान्समा सरकार गठन गरे।
१९१५ – अमेरिकी मरीन सेनाले हाइटीमाथि नियन्त्रण कायम गर्‍यो।
१९४३ – अमेरिकाले पहिलो पटक जर्मनीमाथि हवाई आक्रमण गर्‍यो।
१९४४ – सोभियत सेनाले जर्मनी र फिनल्याण्डका सेनालाई सेंट पिटर्सबर्गबाट हटाउँदै ८७२ दिन लामो घेराबन्दीको अन्त्य गर्‍यो।
१९४८ – पहिलो टेप रेकर्डर बिक्रीमा आयो।
१९५९ – नयाँ दिल्लीमा पहिलो इन्जिनियरिङ एन्ड टेक्नोलोजी कलेजको शिलान्यास गरियो।
१९६४ – फ्रान्सले कम्युनिस्ट चीनलाई मान्यता दिँदै कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना गर्न सहमति जनायो।
१९६७ – ‘अपोलो–१’ दुर्घटनामा तीन अन्तरिक्ष यात्रीको मृत्यु भयो।
१९६९ – इराकको राजधानी बगदादमा जासुसीको आरोपमा १४ जनालाई मृत्युदण्ड दिइयो।
१९७४ – राष्ट्रपति भी.भी. गिरिले नयाँ दिल्लीस्थित तीन मूर्ति रहेको नेहरू मेमोरियल संग्रहालय राष्ट्रलाई समर्पण गरे।
१९८८ – पहिलो पटक हेलिकप्टर डाक सेवा सुरु गरियो।
१९९६ – पाकिस्तानलाई हतियार आपूर्तिसँग सम्बन्धित ब्राउन संशोधनलाई अमेरिकामा कानुनी मान्यता दिइयो।
१९९६ – फ्रान्सले आफ्नो छैटौँ परमाणु परीक्षण सम्पन्न गर्‍यो।
२००६ – क्षयरोग नियन्त्रणका लागि स्विट्जरल्यान्डको डाभोसमा सम्पन्न विश्व आर्थिक मञ्च बैठकमा घोषणा गरिएको विश्वव्यापी अभियानअन्तर्गत बेलायतले भारतलाई ७.९ करोड अमेरिकी डलर सहयोग दिने घोषणा गर्‍यो।
२००७ – पाकिस्तानको पेशावरमा धार्मिक जुलुसअघि भएको आत्मघाती बम आक्रमणमा १४ जनाको मृत्यु।
२००८ – पश्चिम बंगालका १३ जिल्लामा बर्ड फ्लु फैलियो।
२०१३ – अफगानिस्तानको कान्दहारमा बम आक्रमण हुँदा २० जना प्रहरी अधिकारीको मृत्यु।
२०१३ – मिस्रमा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा ७ जनाको मृत्यु र ६३० जना घाइते भए।
जन्म ~
१८८४ – रघुनाथ कृष्ण फड्के, पद्मश्रीबाट सम्मानित भारतीय मूर्तिकार।
१८८६ – राधाबिनोद पाल टोकियो युद्ध अपराध न्यायाधिकरणका भारतीय न्यायाधीश।
१८८९ – मुनि जिनविजय, प्राचीन भारतीय साहित्यका अनुसन्धानकर्ता, सम्पादक तथा समालोचक।
१९०१ – लक्ष्मण शास्त्री जोशी, प्रतिष्ठित मराठी साहित्यकार।
१९०७ – पण्डित सीताराम चतुर्वेदी, प्रसिद्ध साहित्यकार तथा पत्रकार।
१९२२ – अजीत, भारतीय हिन्दी चलचित्रका चर्चित अभिनेता।
१९२६ – अरुण कुमार श्रीधर वैद्य, भारतीय सेनाका १३औँ थलसेनाध्यक्ष।
१९५६ – अमर सिंह, समाजवादी पार्टीसँग सम्बन्धित भारतीय राजनीतिज्ञ।
१९६४ – ज्ञानेश कुमार, भारतका नवनियुक्त निर्वाचन आयुक्त।
१९७८ – कोनराड सङ्गमा, मेघालयका १२औँ मुख्यमन्त्री।
१९९९ – बिन्दियारानी देवी, भारतीय महिला भारोत्तोलक।
निधन ~
१५५६ – हुमायूँ, मुगल सम्राट।
१९८६ – निखिल बनर्जी, २०औँ शताब्दीका प्रख्यात सितार वादक।
१९९२ – भारत भूषण, चर्चित हिन्दी चलचित्र अभिनेता।
२००७ – कमलेश्वर, हिन्दी कथाकार, उपन्यासकार, पत्रकार तथा पटकथा लेखक।
२००८ – हाजी मोहम्मद सुहार्तो, इन्डोनेसियाका पूर्व राष्ट्रपति।
२००९ – आर. वेंकटरमण, भारतका ८औँ राष्ट्रपति।
२०१० – गुम्माडी वेंकटेश्वर राव, तेलुगु चलचित्र अभिनेता।