नन्द किराती देवान

गुवाहाटी: प्रख्यात गोर्खा कवि तथा साहित्यकार हरि प्रसाद ‘गोर्खा’ राईको १११औँ जन्मजयन्ती आइतबार, १५ मार्च २०२६ मा गुवाहाटीमा श्रद्धापूर्वक मनाइयो। यस अवसरमा भारतीय गोर्खा परिसंघ (भा गो प) असम राज्य कार्यालय परिसरमा उनको अर्धकाय शालिकको अनावरण गरिएको थियो। उक्त स्मरण कार्यक्रम सयपत्री संस्कृतियकला संगम द्वारा आयोजना गरिएको थियो।
मुख्य अतिथि नित्यानन्द उपाध्याय, राष्ट्रिय अध्यक्ष, भारतीय गोर्खा परिसंघले शालिकको अनावरण गरे। कार्यक्रममा हरि प्रसाद ‘गोर्खा’ राईकी नातिनी एवं प्रतिष्ठित महिला उद्यमी सुमन राई केसी र उनका पति गोपाल केसी, चौतारी सामाजिक समूहका अध्यक्ष लगायत साहित्यिक र सामाजिक क्षेत्रका विशिष्ट व्यक्तित्वहरू उपस्थित थिए।
उपाध्यायले सम्बोधनमा राईको जीवनयात्रा, साहित्यिक योगदान र अमूल्य विरासतको चर्चा गरे। उनले देवकोटा नगर मालीगाउँ, गुवाहाटीमा निर्माण गरिएको हरि प्रसाद ‘गोर्खा’ राई भवन निर्माणका लागि प्रायोजन गर्ने गोपाल केसी र सुमन राई केसी प्रति विशेष कृतज्ञता व्यक्त गरे। भवनको पहिलो तल्लामा भारतीय गोर्खा परिसंघ असम राज्य समिति र भुइँतल्लामा सयपत्री संस्कृतियकला संगमको कार्यालय रहेको छ।
स्वर्गीय हरि प्रसाद ‘गोर्खा’ राई (१५ मार्च १९१४ – १४ नोभेम्बर २००५) उत्तर–पूर्व भारतका एक विख्यात गोर्खा भाषाका साहित्यकार तथा साहित्य एकेडेमीका पूर्व कार्यकारी सदस्य थिए। उनी १९३१ मा आफ्नो पहिलो कविता “ज्योति” पत्रिकामा प्रकाशित गरेपछि गोर्खा र असमिया साहित्यमा निरन्तर योगदान गर्दै आए। उनका प्रमुख कृतिहरूमा “बाबरी”, “मञ्चरिको बोली” र कथा सङ्ग्रह “यहाँ बदनाम हुन्छौ” प्रमुख छन्।
उनका कविताहरू “क्याम्प उठ्यो” र “गोर्खाको मोडल” पश्चिम बंगाल र सिक्किमका विद्यालय पाठ्यक्रममा पनि समावेश छन्। पद्मा धुंगाना पुरस्कार, जगदम्बी श्री पुरस्कार, परसमणि स्मृति पुरस्कार लगायत थुप्रै सम्मान प्राप्त गरे।
९५ वर्षको प्रेरणादायक जीवनपछि उनले १४ नोभेम्बर २००५ मा कोहिमा, नागाल्याण्डमा अन्तिम सास लिए। आज उनी “गोर्खा साहित्यको शिरोमणि” का रूपमा सम्झनामा रहेका छन्। गुवाहाटीमा स्थापित अर्धकाय शालिक गोर्खा साहित्य र पहिचानमा उनको योगदानको सम्मान स्वरूप हो।